Kunnen dieren zich schamen?

beeld — carlos op januari 31, 2010 om 20:24

_____________________________________________________

> En, kunnen dieren zich schamen, denk je?

>> Observeer het (schaamte)gedrag van je huisdier…

“Elk weldenkend mens is beschaamd voor zijn regering.” (HENRY LOUIS MENCKEN)

"quotes" — carlos op januari 30, 2010 om 11:41

Schaamte

beeld — Kaat op januari 30, 2010 om 02:24

SASKIA HUETINK

voetbal

schaamteverhaaltjes — carlos op januari 29, 2010 om 17:28

Als ‘interne leerling’ van 12 jaar moest ik elke woensdagnamiddag meedoen aan de verplichte voetbalcompetitie. Verder reikte de fantasie van de leerlingbegeleiders toen niet.

Mijn afkeer tegenover dat sjotten kreeg op een keer een boost : ik had met mijn twee linkervoeten een own-goal gemaakt !  De woensdag daarop verstopte ik me in een toilet. Ik zou daar wel blijven wachten tot de voetballerij weeral voorbij was. Maar ik had niet op de telkunst van de beul gerekend : die schalde meermaals en luidkeels mijn naam. Met gebogen hoofd verliet ik mijn schuilplaats, niet ziend maar wel wetend dat een honderdtal jongensogen op mij gericht waren.

Kun je geloven dat ik nog steeds geen voetbal kan zien op tv ?

What matters most is how you see yourself.

beeld — carlos op januari 29, 2010 om 14:01

Negentien

uit de vergeetput — anoniem op januari 29, 2010 om 00:03

Ik zit in het zesde leerjaar. In dezelfde klas als mijn beste vriendin. Ze is knapper dan ik, niet slimmer.
’s Avonds rijden we samen met de fiets naar huis. We verzamelen met een groepje op de parking van de school. Een leerkracht begeleidt ons tot aan de kerk. Ze laat ons veilig de drukke weg oversteken, en dan mogen we alleen verder.
Na de bel duurt het altijd even voor iedereen op de parking van de school klaar staat. We praten dan een beetje in een kringetje, meestal over school of jongens.
Vandaag over de herhalingstoets van wiskunde. Iedereen zegt om de beurt zijn cijfer. De meeste zijn niet goed of wel oké. Mijn beste vriendin is aan de beurt. Elf. Daarna kijkt ze mij aan en zegt: ‘Jouw cijfer hoeven we niet te weten, dat is waarschijnlijk toch heel hoog.’
Ik slik mijn negentien door en zwijg.

UIT DE VERGEETPUT

“Men moet zo leven dat men zich niet zou schamen de familiepapegaai aan de ergste roddelaar van de stad te verkopen.” (WILL ROGERS)

"quotes" — Kaat op januari 28, 2010 om 23:53

jonge schaamte

beeld — carlos op januari 27, 2010 om 19:28

Rokje

uit de vergeetput — anoniem op januari 26, 2010 om 22:09

Op 1 september sta ik onwennig op de speelplaats van mijn nieuwe school. Mijn donkerblauwe outfit – gekregen van een oudere nicht die haar zes jaar in uniform er net op heeft zitten – zou ik liefst vanavond nog verbranden. Ik mis mijn eigen comfortabele kleren. En bij uitbreiding de hele lagere school: mijn beste vriendin, mijn oude boekentas, en zelfs de meester.
Het weekend erna breng ik door in kledingwinkels, op zoek naar donkerblauw textiel dat er ietwat draagbaar uitziet. Mijn moeder heb ik thuis gelaten. Haar bankkaart mocht wel mee. En een vriendin met smaak. Die moet voorkomen dat ik slechte kledingkeuzes maak.
Op maandagmorgen stap ik met meer zelfvertrouwen naar school. Het rokje mocht nog korter, strakker en moderner. Maar lelijk is het niet.
Net voor de bel gaat, loop ik nog even naar de wc.
Pas wanneer ik weer tussen mijn klasgenoten in de rij sta, merk ik dat mijn nieuwe rokje achteraan in mijn onderbroekje zit.

UIT DE VERGEETPUT

“Het ultieme genot van het acteren is open te kunnen zijn, me bekeken weten zonder schaamte te voelen.” (CLARA VAN DEN BROECK)

"quotes" — Kaat op januari 26, 2010 om 12:54

Beschaamde man

beeld — Kaat op januari 26, 2010 om 12:52

Alleman

video — Kaat op januari 25, 2010 om 15:00

Alleman op het strand.

Bekijk het stukje op het strand vanaf minuut 33’15” tot 38’15”. Grappig en zo herkenbaar!

BERT HAANSTRA

Seks

schaamteverhaaltjes — Kaat op januari 25, 2010 om 12:49

Mijn buurjongen is precies een half jaar ouder dan ik. Om de zes maanden vieren we samen iemands verjaardag. Die van mij of die van hem.
Vandaag zitten we in het gras en we praten over seks.
Ik weet niet precies hoe oud we vandaag zijn. Kleuters nog.
We praten over seks en ik zeg dat seks piemel in spleet is. Ik weet niet hoe ik dat bedacht hebt.
Hij krijgt de slappe lach.
Ik begin te twijfelen.
Hij stopt niet met lachen.
Ik loop weg.
’s Avonds zit ik samen met mijn moeder op de rand van het bad om mijn voeten te wassen. In de zomer doen we dat elke avond, net voor bedtijd.
Ik was mijn voeten vanavond in stilte.
Mijn moeder vraagt wat er scheelt.
Ik zeg dat ik iets stoms hebt gezegd, en dat de buurjongen mij heeft uitgelachen.
Wat dan?
Ik heb gezegd dat seks piemel in spleet was, en dat kan natuurlijk niet.
Mijn moeder lacht. Dat kan wel, zegt ze.
Ze droogt onze voeten af en haalt een boek uit de kast. Het ei van mama. Een boek voor grote meisjes.

KAAT

“Schaamte is het gevoel dat je in de ogen van anderen compleet waardeloos bent en dat ze daarin nog gelijk hebben ook. (…) Schaamte impliceert ook dat jij vreselijk belangrijk bent in andermans ogen, dat ze altijd op jou letten.” (LOUIS TAS)

"quotes" — Kaat op januari 25, 2010 om 11:25

Boekentas

schaamteverhaaltjes — Kaat op januari 22, 2010 om 13:39

Ik ben zeven en ik zit in het tweede leerjaar.
Meestal worden mijn zus en ik meteen na school opgehaald, maar vandaag blijven we in de ‘nabewaking’.
Wanneer mijn papa een half uurtje later aan de schoolpoort verschijnt, besef ik ineens dat ik mijn boekentas in de klas vergeten ben. Die is intussen op slot, dus ik moet eerst langs de directeur om een sleutel op te halen.
Mijn papa en mijn zus staan te wachten bij hun fietsen.
En ik durf niet.
Mijn papa legt uit dat ik gewoon even naar binnen moet gaan, om de sleutel vragen en mijn boekentas ophalen. Maar dat wist ik al.
Ik had mijn boekentas niet mógen vergeten, daar gaat het om.
Ik blijf staan.
Uiteindelijk zet mijn zusje haar fiets weg en stapt flink de gang in. Even later komt ze met mijn boekentas weer naar buiten.
Ze is vijf, zit in de laatste kleuterklas, en kan nog niet eens lezen.

KAAT

De schaamte en de schrik, goesting en genot

tekst — Kaat op januari 18, 2010 om 23:00

Vier generaties vrouwen kijken terug naar het meisje dat ze ooit waren, naar een verleden waarin niets mocht, maar soms veel gebeurde. Hun woorden zoeken een weg om te vertellen wat meestal verborgen bleef.
Over seksuele voorlichting en hoe die al dan niet werd ontweken, over de allereerste menstruatie en de schaamte, over de verhaaltjes en het bijgeloof er rond. Ze weten nog goed hoe het was, die eerste keer. En hoe ze moesten voorbehoeden door voorzichtig te zijn en zeker niet te zingen in de kerk.
Kortom, over de lusten en de lasten van de liefde. Over idolen, maten en gewichten en schoonheidsidealen die evolueren. En over de goesting ook…

“Oneerlijke kleederdracht stompt geleidelijk uw schaamtegevoel af. Uw schaamtegevoel! Die edele gave der natuur die u, als van zelf weerhoudt van het oneerbare… Uw schaamtegevoel! Die fiere afweer der ziel tegen de wilde drift, die zalige schutse uwer woord!” (p.103-104)

DIANE DE KEYZER

Waarom vrouwen zich meer schamen dan mannen

tekst — Kaat op januari 12, 2010 om 20:47

Schaamte is een gevoel waarmee veel mensen moeite hebben en dat ze het liefst – uit schaamte? – zouden vergeten. Veel mensen hebben het met psychologen, psychotherapeuten en psychiaters over schaamte. Dikwijls begrijpelijk, omdat intense schaamte een enorme handicap kan zijn in het contact met andere mensen.
In ‘Waarom vrouwen zich meer schamen dan mannen’ wordt met behulp van visies vanuit de psychologische praktijk, literatuur, filosofie, geschiedenis, cultuur en religie een beeld geschetst van deze, volgens Darwin, meest menselijke emotie. Er wordt gekeken naar de biologische verschillen, de functie of waarde van schaamte en of schaamte een lichamelijk of psychisch verschijnsel is.
Uit wetenschappelijk onderzoek van de afgelopen twintig jaar weten we inmiddels dat er sterke verbanden zijn tussen een teveel aan schaamte en depressies, pathologische angst, eetstoornissen en tal van andere problemen. Omgekeerd zijn er aanwijzingen dat een gebrek aan schaamte leidt tot een grotere kans op egoïsme, geweld en crimineel gedrag.

De titel deed me denken aan de reeks van Allan en Barbara Pease (o.a. ‘Waarom mannen liegen en vrouwen altijd schoenen kopen’), maar dit boek graaft – gelukkig – een stuk dieper. Het is herkenbaar en vlot geschreven, met concrete voorbeelden en getuigenissenen, én daarnaast ook stevig wetenschappelijk onderbouwd.

Baneke benadrukt doorheen zijn boek de verscheidenheid van de emotie ‘schaamte’: van het vijgenblad van Adam en Eva, over de hybris van de Grieken, tot de macht van Hitler.

“Er zijn verschillende ingangen mogelijk om het schaamtesysteem in werking te zetten: door een externe beschamende stimulus, door een hormonale verandering, door een fantasie over iets schaamtevols, mogelijk door een depressie, en nog diverse varianten. Mijn conclusie is dan ook dat we niet alleen moeten kijken naar de overeenkomsten tussen al die verschijnselen alsof er slechts één type schaamte of schaamtesysteem zou bestaan, maar dat het nodig is om juist de variaties in kaart te brengen.” (p.157)

JOOST BANEKE

De voorlezer

tekst,video — Kaat op januari 8, 2010 om 11:14

Hoe ver wil je gaan om een geheim te bewaren?

“Stel je voor dat iemand zijn ondergang tegemoet gaat, met opzet, en je kunt hem redden – red je hem dan? Stel je een operatie voor en een patiënt die verslaafd is aan drugs die de anesthesie nadelig beïnvloeden, maar die zich schaamt dat hij drugs gebruikt en het niet wil vertellen – praat je dan met de anesthesist? Stel je een proces voor en een verdachte die bestraft wordt als hij verzwijgt dat hij linkshandig is en daarom de daad, die met de rechterhand werd uitgevoerd, niet kan hebben begaan, maar die zich ervoor schaamt dat hij linkshandig is – zeg je dan tegen de rechter wat het probleem is? Stel je voor dat hij homo is, als homo de daad niet kon hebben begaan, maar zich ervoor schaamt dat hij homo is. Het gaat er niet om of men zich moet schamen linkshandig of homo te zijn – stel je alleen maar voor dat de verdachte zich schaamt.” (p.123-124)

BERNHARD SCHLINK

Zomergasten

audio,video — Kaat op januari 7, 2010 om 23:39

Op zondag 22 augustus 2004 ging het tv-programma ‘Zomergasten’ (VPRO) over Tijs Goldschmidt, bioloog en schrijver.
Gastheer Joost Zwagerman sprak met hem over schaamte, onder andere naar aanleiding van dit fragment.

Tijs Goldschmidt beschreef dit filmpje ook in zijn boek ‘Wegkijken’: “Al was de man nog geen minuut eerder bijna dood geweest, kennelijk zat zijn schaamtegevoel zo diep dat hij onmiddellijk maatregelen trof om te voorkomen dat hij nog langer voor gek zou staan.” (p.9)

Tijs Goldschmidt en Joost Zwagerman praten over schaamte in Zomergasten.

Wegkijken

beeld,tekst — Kaat op januari 7, 2010 om 17:49

Een boek over schaamte in 54 foto’s en één inleidend essay.

Tijs Goldschmidt, bioloog en schrijver, werd in het voorjaar van 2004 als gastconservator gevraagd om een selectie te maken uit de foto’s van het enorme Spaarnestad Fotoarchief, met ‘schaamte’ als leidraad. Van 18 september tot en met 5 december 2004 werd zijn selectie tentoongesteld in het Frans Hals Museum in Haarlem.
De foto’s werden ook verzameld in dit boek. Als inleiding schreef Goldschmidt een essay over zijn zoektocht door het enorme archief en zijn persoonlijke keuze van de foto’s.

Dit is het allereerste boek over schaamte dat ik eind augustus ‘las’. Het vertrekpunt van mijn project.

Ik onthou vooral enkele beelden, maar ook een paar citaten.

“Wie zich schaamt heeft naar zichzelf gekeken en geconcludeerd dat hij zich niet heeft gedragen conform de regels van de groep waar hij zo graag bij wil horen. Hij veracht zijn eigen gedrag en walgt in het ergste geval van zichzelf.” (p.6)

“Schaamte kunnen voelen en ernaar handelen is belangrijk voor elk lid van iedere gemeenschap, een dorp, een club, een kerkgenootschap of een bataljon in het leger. Schamen mensen zich niet voor de juiste dingen en op de juiste momenten dan kunnen zij een groep door schaamteloos gedrag volledig ontwrichten.” (p.6)

“Een denkbeeldige scène: een klant verlaat een bordeel aan de Amsterdamse wallen en moet twintig, dertig moeilijke meters lopen voordat hij weer is opgegaan in de massa. In die tijd maakt hij een metamorfose door van te betrappen ‘hoerenloper’ tot anonieme burger. Pas daarna kan hij desgewenst opnieuw voorwenden iemand te zijn die even een kopje thee gaat drinken bij een vriend die daar nu eenmaal in de buurt woont.” (p.7-8)

TIJS GOLDSCHMIDT

© 2017 | SCHAAMTE.BE | Kaat Haest