SCHAAMTE.BE | Kaat Haest

Zes jaar nuchter, maar nog elke week naar AA: een man met een drankprobleem.

(7′51″)

Ischa Meijer was de beste interviewer van Nederland. Deze bundel is daarvan het bewijs. In tientallen interviews ontstaat het beeld van iemand die alles durfde te vragen, en meestal nog antwoord kreeg ook. Ischa Meijers methode had tot gevolg dat geïnterviewden meer over zichzelf prijsgaven dan ze zich hadden voorgenomen. Dat leverde bijzondere portretten op, en spectaculaire interviews.

Meijer interviewde Annie M.G. Schmidt voor de avro-televisie. Het was de laatste aflevering van een vierdelige documentaire over de schrijfster, gemaakt door Bos Bros tv-productie.

Een schitterend gebrek, Arthur Japin

Een schitterend gebrek vertelt het verhaal van de 16-jarige Casanova die smoorverliefd wordt op de 14-jarige Lucia, de beeldschone dochter van de conciërge van het landgoed Pasiano. Omwille van haar jeugdige leeftijd belooft Casanova later terug te keren om zich met haar te verloven. Ondertussen zal Lucia opgevoed worden tot een echte dame. Helaas slaat het noodlot toe: Lucia krijgt pokken, overleeft de ziekte, maar haar gezichtje is voor altijd verminkt…

Schitterend Gebrek, De Tijd (najaar 2006 & voorjaar 2009)

De actrices in Schitterend gebrek zijn ongeveer even jong als Michael J.Fox ten tijde van Back to the Future. Zij hebben nog een hele toekomst vóór zich. Veel is nog omkeerbaar.
Ze blikken met het personage Lucia, uit de roman Een schitterend gebrek van Arthur Japin, terug op haar verleden; gaan achteruit in de tijd tot aan de onomkeerbare gebeurtenis in het leven van een verliefd meisje. Door dom toeval liep het helemaal mis met de prille liefde tussen Lucia en haar Casanova.
Enkele decennia later, in het heden, ontmoeten de vroegere geliefden elkaar opnieuw in de loge van een Amsterdamse schouwburg – al weet hij dat niet. Vanachter haar sluier is Lucia de toeschouwer van haar leven.
Het is veiliger de liefde te beschouwen dan ze te beleven.

Voor wie de Vergeetput nog wat ’soft’ vindt: probeer eens een openbaar dagboek!

JEAN WALRAEVENS

Ik had vroeger als kind en puber regelmatig dezelfde droom. Ik vertrok telkens thuis met enkel een onderhemd aan en voor de rest helemaal bloot. Hoe het kwam dat ik de rest van mijn kleren vergat, was me nooit duidelijk. Alleszins was ik niet belust op het ontwikkelen van lustgevoelens van de passanten. Blijkbaar viel het ook niet zo op dat ik door winkelstraten, schoolgangen, bos en hei, strand en plein passeerde met enkel mijn marcelleke aan. Maar een schaamte dat ik voelde, ongelofelijk. Ken je dat gevoel van in een droom en dan wakker worden en die schaamte blijven voelen.

Blijkbaar is dat een droom die meer voorkomt bij mensen. Het zou iets te maken hebben met jezelf al dan niet figuurlijk willen blootgeven ofzo. Ik heb me er nooit op toegelegd om dat te onderzoeken maar als er dromenkenners zijn, die mogen altijd reageren.

Het is lang geleden (hout vasthouden) dat ik die droom nog heb gehad. Of dat iets wil zeggen over mij nu? Je moest je schamen bij de gedachte alleen al!

Bestaan schaamluizen echt?

Ik ben nog nooit iemand tegen gekomen waarvan ik weet heb gehad dat hij of zij ooit schaamluizen heeft gehad. Ik heb nog nooit op welke openbare (of geslotenbare) plek dan ook iemand ter hoogte van de schaamstreek onbedaard zien krabben dat het een lieve lust was.

Zou het woordje ’schaam’ er dan voor iets tussen zitten? Schamen mensen zich voor het feit dat ze luizen hebben? Dat denk ik wel. En moet je je dan meer schamen dat die luizen van je hoofd afzakken naar je oksels en je kruis? Is het daarom dat we die luizen in de volksmond dan maar schaamluizen zijn gaan noemen?

Ik heb zo een beetje zitten zoeken en surfen rond het thema schaamluizen en zie dan dat het hele onschuldige diertjes zijn. En ja er is een verschil tussen hoofd- en schaamluizen. Deze laatste houden blijkbaar van dikkere haren. Weten we dat ook ineens. Onder onze oksels en zeker op, in, rond onze schaamstreek hebben we dikkere haren. Worden daar dan ook pruiken van gemaakt want ik heb me laten vertellen dat je dikke haren nodig hebt om pruiken van te maken. En onze westerse haren zijn te dun voor pruiken. Daar gebruiken ze dan Oosters hoofdhaar voor.

Schaamluizen dus. Zou je die kunnen kweken in laboratoria of aquaria? Lijkt we wel grappig om elke dag die diertjes te voeren met plukjes schaamhaar.

Sara in de bus.

IEMAND SCHADUWEN die onbelangrijk is / IEMANDS VAKANTIEFOTO’S STELEN en daar een verhaal van maken / BOODSCHAPPEN EN VRAGEN VERSPREIDEN IN DE BOEKEN VAN DE BIBLIOTHEEK ‘Wat breekt uw hart?’ / EEN LEVEND ALBUM WORDEN VOOR IEMAND: je speelt scènes uit hun leven voor hen na: ‘Rent-a-past’ / EEN MODERNE MADONNA-FIGUUR DIE RONDDWAALT en mensen oproept om bij haar te BIECHTEN te gaan / lege VITRINES INRICHTEN / Aan het station door een enquêteur aangesproken worden die geen geld wil maar liefde / persoonlijke BRIEVEN STUREN naar een onbekende met de bedoeling een ANTWOORD los te krijgen / Middenin de stad een tafel met 2 stoelen neerzetten met een bordje Wilt u met mij praten? Ga zitten.

Ieder mens is een verhaal. Soms verzonnen, soms echt. Maar altijd een web van gebeurtenissen, ontmoetingen en woorden. Maar na ons gaan die verhalen verloren. Niemand onthoudt ze.

Theatermaakster Sara Vertongen en muzikant Gerrit Valckenaers worden toeschouwers van uw levensverhaal. Beschermengelen. Ze gaan op zoek naar de verhalen en de klanken van de stad. Ze zeven de stad als goudzoekers. Op basis van interventies, interview- en opnamemateriaal en geïnspireerd door het werk van Sophie Calle en Paul Auster werken Vertongen en Valckenaers een parel van een stadskroniek uit.

3 EXTRA VOORSTELLINGEN op vrijdag 23, zaterdag 24 en zondag 25 april 2010, telkens om 20u op de bovenste verdieping van het Sint-Pietersziekenhuis, Brusselsestraat 69 te Leuven, ingang via Studentenresidentie Willem Neve. Tickets via Braakland.

concept & spel: Sara Vertongen
muziek: Gerrit Valckenaers
dramaturgie: Els Theunis & Ruth Mariën
coaching: Stijn Devillé & Adriaan Van Aken
in samenwerking met: STUK, Lemmensinstituut, Stad Leuven & Kulturama

Een maand geleden zag ik in een kwaliteitskrant een reeks foto’s die prijzen behaalden met de grote internationale wereldfotowedstrijd (what’s in a name). Tussen parels en verwondering zag ik een foto teveel.

Je kent misschien wel de bevreemde shariawetten in Afrika en het Midden-Oosten waarbij rechtbanken het recht in eigen handen nemen en straffen uitspreken die we in onze cultuur niet snappen, zoals het doodstenigen van een voor 3/4 ingegraven slachtoffer. De bewuste foto toont zo’n ingegraven man met enkele meters voor hem mannen met grote stenen die hem doodkegelen.

Plaatsvervangende schaamte voelt men dan als je denkt dat een vakjury deze foto verzilvert. We voelen de grenzen van media en journalistiek opschuiven. Veel woorden heb ik er niet voor over. Enkel schaamte en een foto teveel die ik hier niet wil tonen.

Protest, beeldloos protest!

En daar zit ik dan. Negentien jaar. Met een meisje van zestien dat aan mijn lippen hangt. Lippen die al te veel onzin hebben gekust, te veel belachelijke verhaaltjes hebben geloosd. Ik weet dat dit niets wordt. Ik weet van de projectie, van de beelden, van haar prins op het witte paard. Ik weet dat ik hier niets te zoeken heb. Dat ik in haar mondje niets verloren ben.

Maar ik ga mee. Op haar zetel kom ik naakt te weten dat ze nog maagd is. Dat ze zo graag wil. Dat ze me graag ziet. Dat ze er klaar voor is. Ik weet al te goed dat dit voor mij niets is. Maar ik ga mee. En mee. En mee.

Ik zal het aan mijn vrienden zeggen. Ik zal zelfs lachen als ze vroegen hoe het was. Ik zal niets laten weten. Zeggen dat ik niet kan, dat ik wegmoet, dat ik te laat ben, dat ik geen zin heb. Dat mijn gsm stuk is.

Ze zal het me niet kwalijk nemen. Ik zal het contact traag verbreken. Niets meer laten weten. Ik zal haar nummer wissen. Ik zal er niet meer aan denken. Maar ik ging mee. En mee. En mee.

UIT DE VERGEETPUT

MATEUSZ WICHARY

SCHAAMTE

Van alle schaamtelijkheden staat schaamte ongeveer bovenaan op de ladder der menselijke zwaktes, ergens tussen wraak en jaloezie in.

‘Schaamte is een destructieve kracht die gevoed wordt door angst’, vertelde me onlangs een vrouw met hersenen. Al zijn slimme brains voor sommige – vooral single – lady’s eerder een last dan een lust op hun kruistocht naar de ultieme liefde.
Maar vrouwen schamen zich voor zoveel, dus ook voor hun uit de kluiten gewassen hersenen. Niet verwonderlijk toch als je geboren wordt met iets tussen je beentjes dat meteen ’schaamlippen’ wordt gedoopt.
Nomen est omen.
Bijgevolg is bijna alles voor een vrouw een aanleiding om het schaamrood over haar wangen te jagen.
Ze schaamt zich voor haar witte was die niet wit genoeg is volgens de reclame. Ze geneert zich voor haar vuile vaat, haar pruttelende darmflora, voor de wildgroei op haar benen, de stofophopingen in kieren en spleten van haar plankenvloer. Schaamte bekruipt haar bij de aanblik van haar kinderen, want intelligentie wordt naar het schijnt via de vrouw doorgegeven. Ze schaamt zich zelfs voor haar hond wanneer die niet op het hondentoilet wil in tegenstelling tot die van de buurman. Waarom heeft zij zo gefaald in de opvoeding van haar poedel? Om nog maar te zwijgen over de alom bekende schaamte voor billen, borsten of brains en tegenwoordig zelfs de schaamlippen. Die zien er van nature al wat verfrommeld uit, maar nu glossy plastische chirurgijnen ze hoofdschuddend onder de loep nemen, beginnen die lippen ook nog eens angstwekkend te groeien in het hoofd van vele vrouwen. De vrouwelijke schaamstreek is uitgegroeid tot de minst geliefde streek ter wereld. Ze is zelfs een bron van schaamte voor sommige mannen wanneer die zich in het kruis getast voelen telkens als hun vrouw vrij en vrolijk naar de wereld lonkt.
Maar ook mannen hebben het niet onder de markt ondanks hun fiere fluit en krachtige kruis. Ze mogen het dan al iets minder nauw nemen met hygiëne en woekerend buikvet, als de schaamte door hun lijf kruipt, krijgen zij hun bougie zelfs niet aan de praat.
Niettegenstaande de hoopvolle sixties is de strijd tegen de schaamte nog niet gewonnen. De wurggreep van de perfectie heeft nog maar weinig van haar grip gelost, wel integendeel. Vele vrouwen – en ook sommige mannen – gaan van den ochtend tot den avond gebukt onder deze loodzware last. De berg eisen die beklommen moet worden, groeit elke dag. Ze mogen niet falen en indien toch, hebben ze het alleen aan zichzelf en hun onvermogen te danken. Wat een leven!
Gelukkig is er nog één drift die met kop en schouders boven de schaamte uitsteekt, met name de jaloezie.
Jaloezie, dat sluipende gif. Aangestoken door jaloezie gaan we zelfs het mail- en telefoonverkeer van onze geliefde checken. We moesten ons schamen.

* Schaamte is een psychosociale emotie waarbij de angst om niet door de groep geaccepteerd te worden centraal staat. Schaamte is daarmee een sterk cultureel bepaald fenomeen.

* Oosterse culturen als die van de Arabieren en de Indiërs worden wel schaamteculturen genoemd, terwijl de westerse cultuur van oudsher een schuldcultuur is. Maar stilaan wordt in het Westen schuld door schaamte overschaduwd.

* Maar om alle ellende even te vergeten, mag u vandaag – schaamteloos – soelaas zoeken op internet. Surf eens naar Beth Ditto’s Stand in the way of control @ Solidays op YouTube.

(De Morgen, zaterdag 23 januari 2010, p.55)