Menstruatie voor beginners

video — Kaat op september 13, 2017 om 10:34

Ooit moet het gesprek er komen. De mama’s en de papa’s mogen aan hun kinderen uitleggen wat een tampon en inlegkruisje is. En hoe moet je ze gebruiken?

Iedereen Beroemd: menstruatie voor beginners

Vuile lakens

audio — Kaat op september 13, 2017 om 10:15
Vuile Lakens is een podcast over seks, lichaam en alles waar je in keurig gezelschap niet durft over te praten. Historica Anaïs Van Ertvelde en schrijfster Heleen Debruyne wagen zich in vochtige streken.
Cover foto.

Mogen er nog taboes zijn, ja?

beeld,tekst — Kaat op september 13, 2017 om 10:10

Vroeger was het (soms) beter

Nee, niet alles was vroeger beter. Maar heel soms waren de dingen beter gebleven zoals ze waren, zo vindt schrijfster en columniste Ann De Craemer. In een nieuwe reeks columns beschrijft ze wat ze mist van toen het dorp nog de wereld en je eerste pint ‘een mazout’ was. Vandaag: wat is er mis met ‘je zijden kleed aan hebben’?

Chef ‘Vrouwenzaken’ Heleen Debruyne toont bij Van Gils & Gasten de menstruatiecup©één
Columniste Ann De Craemer ©Eric De Mildt

Het nieuwe televisieseizoen was vorige week nog maar goed en wel begonnen of er moest al een taboe worden doorbroken. Dat werd ons vooraf met de nodige bombarie meegedeeld in een trailer van Van Gils & Gasten: later op de avond zou er een gênant moment volgen. Zou Kris Peeters in oranje koersbroek naar de studio komen? Bart De Wever live nog één keer een berenpoot verorberen in frituur ’t Draakse? Nee: Klara-redactrice Heleen Debruyne zou een pleidooi houden om het taboe rond menstruatie te doorbreken. Op de Facebookpagina van Van Gils & Gasten werd Debruyne omschreven als ‘chef vrouwenzaken’. Ik wist niet goed wat ik me bij die containerterm moest voorstellen – chef sjakossen, borstvoedingsbh’s en G-spot? – en vond het nou niet meteen een taboedoorbrekend begrip, maar alla, ik besloot het een kans te geven.

Het begon met een beeld van een marathonloopster die in augustus een wedstrijd had gelopen zonder tampon of maandverband. Op het podium was haar bebloede loopbroek te zien. Van Gils schuifelde op zijn stoel alsof er net een colonne rode mieren op was neergestreken, en tafelgenoten Willy Sommers en Gwendolyn Rutten zaten ongemakkelijk te gniffelen. Het pleidooi ging verder: menstruatie mag geen taboe zijn; we moeten erover praten; er heerst schaamte over en dat is nergens voor nodig want het is een volstrekt natuurlijk iets. Ja, dacht ik, het op zijn hondjes doen beslist ook, dus zullen we ook dat taboe maar doorbreken en er een item in een televisieprogramma aan wijden?

Instructief momentje

Debruyne eindigde haar verhaal met een bijzonder instructief momentje. Ze had een alternatief meegebracht voor de tampon: een menstruele cup. Ze duwde heel taboedoorbrekend het ding in de handen van Willy Sommers, die het zo snel mogelijk teruggaf. Gelukkig maar, want ik vreesde al dat Debruyne arme Willy zou voorstellen om de tekst van zijn klassieker taboedoorbrekend te veranderen in ‘Zeven anjers, zeven rozen, een menstruatiecup voor jouuuuu!’

Ja, dames en heren, vroeger was het in dit geval beter. Ik herinner me dat mijn grootmoeder nooit het woord ‘menstruatie’, ‘regels’ of ‘ongesteldheid’ uitsprak, maar het had over ‘je zijden kleed aanhebben’ – een heerlijke metafoor voor de gevoeligheid waarmee vrouwen op dat moment weleens kampen. Ze liep rood aan toen ze de uitdrukking gebruikte en die schaamte vond ik mooi, net zoals de gêne die ze zichtbaar voelde toen ik als kind haar gaine – Vlaams voor onderjurk – over haar stoel zag hangen. ‘Gaine’ verschilt maar één lettergreep met ‘gêne’, en net zoals dat kledingstuk niet langer bestaat, zijn er mensen die er alles aan doen om de gêne uit onze samenleving te weren. Vinden we onszelf zoveel vooruitstrevender als we alles bespreekbaar willen maken en ‘op tafel gooien’? Was de generatie van mijn grootmoeder minder beschaafd omdat ze alleen in de privésfeer over privézaken praatte?

Teken van beschaving

Ik  vind gêne net een teken van beschaving. De Frans-joodse filosoof Emmanuel Levinas wees erop dat schaamte niet noodzakelijk een negatief gevoel is: schaamte maakt je gevoelig voor de ruimte tussen onszelf en de ander. Dat is een grens die je niet overschrijdt en die Levinas vergelijkt met de ‘zoom van rozen’. Die zoom verwijst naar eerbied, tederheid en rechtvaardigheid. Schaamte geeft ons dan de kans om menselijk te zijn.

Het grootste taboe vandaag lijkt wel dat op schaamte te zijn. Ik hou van rood aangelopen wangen; van willen wegkijken; van respect hebben voor elkaars zoom van rozen. Good old Sigmund Freud heeft flink wat geraaskald in zijn leven, maar hierin moet ik hem gelijk geven: dat het verlies van de schaamte het eerste teken van geesteszwakte is.

Ann De Craemer

© 2017 | SCHAAMTE.BE | Kaat Haest