Mogen er nog taboes zijn, ja?

beeld,tekst — Kaat op september 13, 2017 om 10:10

Vroeger was het (soms) beter

Nee, niet alles was vroeger beter. Maar heel soms waren de dingen beter gebleven zoals ze waren, zo vindt schrijfster en columniste Ann De Craemer. In een nieuwe reeks columns beschrijft ze wat ze mist van toen het dorp nog de wereld en je eerste pint ‘een mazout’ was. Vandaag: wat is er mis met ‘je zijden kleed aan hebben’?

Chef ‘Vrouwenzaken’ Heleen Debruyne toont bij Van Gils & Gasten de menstruatiecup©één
Columniste Ann De Craemer ©Eric De Mildt

Het nieuwe televisieseizoen was vorige week nog maar goed en wel begonnen of er moest al een taboe worden doorbroken. Dat werd ons vooraf met de nodige bombarie meegedeeld in een trailer van Van Gils & Gasten: later op de avond zou er een gênant moment volgen. Zou Kris Peeters in oranje koersbroek naar de studio komen? Bart De Wever live nog één keer een berenpoot verorberen in frituur ’t Draakse? Nee: Klara-redactrice Heleen Debruyne zou een pleidooi houden om het taboe rond menstruatie te doorbreken. Op de Facebookpagina van Van Gils & Gasten werd Debruyne omschreven als ‘chef vrouwenzaken’. Ik wist niet goed wat ik me bij die containerterm moest voorstellen – chef sjakossen, borstvoedingsbh’s en G-spot? – en vond het nou niet meteen een taboedoorbrekend begrip, maar alla, ik besloot het een kans te geven.

Het begon met een beeld van een marathonloopster die in augustus een wedstrijd had gelopen zonder tampon of maandverband. Op het podium was haar bebloede loopbroek te zien. Van Gils schuifelde op zijn stoel alsof er net een colonne rode mieren op was neergestreken, en tafelgenoten Willy Sommers en Gwendolyn Rutten zaten ongemakkelijk te gniffelen. Het pleidooi ging verder: menstruatie mag geen taboe zijn; we moeten erover praten; er heerst schaamte over en dat is nergens voor nodig want het is een volstrekt natuurlijk iets. Ja, dacht ik, het op zijn hondjes doen beslist ook, dus zullen we ook dat taboe maar doorbreken en er een item in een televisieprogramma aan wijden?

Instructief momentje

Debruyne eindigde haar verhaal met een bijzonder instructief momentje. Ze had een alternatief meegebracht voor de tampon: een menstruele cup. Ze duwde heel taboedoorbrekend het ding in de handen van Willy Sommers, die het zo snel mogelijk teruggaf. Gelukkig maar, want ik vreesde al dat Debruyne arme Willy zou voorstellen om de tekst van zijn klassieker taboedoorbrekend te veranderen in ‘Zeven anjers, zeven rozen, een menstruatiecup voor jouuuuu!’

Ja, dames en heren, vroeger was het in dit geval beter. Ik herinner me dat mijn grootmoeder nooit het woord ‘menstruatie’, ‘regels’ of ‘ongesteldheid’ uitsprak, maar het had over ‘je zijden kleed aanhebben’ – een heerlijke metafoor voor de gevoeligheid waarmee vrouwen op dat moment weleens kampen. Ze liep rood aan toen ze de uitdrukking gebruikte en die schaamte vond ik mooi, net zoals de gêne die ze zichtbaar voelde toen ik als kind haar gaine – Vlaams voor onderjurk – over haar stoel zag hangen. ‘Gaine’ verschilt maar één lettergreep met ‘gêne’, en net zoals dat kledingstuk niet langer bestaat, zijn er mensen die er alles aan doen om de gêne uit onze samenleving te weren. Vinden we onszelf zoveel vooruitstrevender als we alles bespreekbaar willen maken en ‘op tafel gooien’? Was de generatie van mijn grootmoeder minder beschaafd omdat ze alleen in de privésfeer over privézaken praatte?

Teken van beschaving

Ik  vind gêne net een teken van beschaving. De Frans-joodse filosoof Emmanuel Levinas wees erop dat schaamte niet noodzakelijk een negatief gevoel is: schaamte maakt je gevoelig voor de ruimte tussen onszelf en de ander. Dat is een grens die je niet overschrijdt en die Levinas vergelijkt met de ‘zoom van rozen’. Die zoom verwijst naar eerbied, tederheid en rechtvaardigheid. Schaamte geeft ons dan de kans om menselijk te zijn.

Het grootste taboe vandaag lijkt wel dat op schaamte te zijn. Ik hou van rood aangelopen wangen; van willen wegkijken; van respect hebben voor elkaars zoom van rozen. Good old Sigmund Freud heeft flink wat geraaskald in zijn leven, maar hierin moet ik hem gelijk geven: dat het verlies van de schaamte het eerste teken van geesteszwakte is.

Ann De Craemer

Don’t be shy

beeld — Kaat op april 15, 2014 om 08:58

JUJU’S DELIVERY

Liepaja

beeld,tekst — Kaat op augustus 30, 2012 om 10:03

“In het [kleine joodse museum van Riga] hangen ook de beroemde foto’s van de kleumende joodse vrouwen in onderkleren, vier vrouwen en een meisje, zich tegen elkaar aan duwend van kou en schaamte. Aandoenlijk lange onderbroeken. Weerloze naaktheid. Op een volgende foto kleden meer mensen zich uit. Nu is er een jongen bij, in een witte broek, veertien, vijftien jaar, hij loopt voorop, handen in de zakken. Dan staat het groepje op de rand van een duin. Op de laatste plaat tuimelen ze naar beneden, tussen de andere lichamen. Daarnaast hangt nog een sterk uitvergrote foto van de jongen. Ik zie nu de blik op zijn gezicht. Grote angst, de mond open. […] Alle foto’s zijn genomen in de duinen, vlak achter deze stad. Op 15 december 1941 werden bij Liepaja zevenentwintighonderd mannen, vrouwen en kinderen door de SS en de Letse hulppolitie doodgeschoten.”

GEERT MAK
In Europa, Amsterdam: Olympus, 2011 (tweeëntwintigste druk), p.202-203

Eva’s gedacht

beeld,web — Kaat op mei 18, 2012 om 20:24

EVA MOUTON

Eva’s gedacht

beeld,tekst — Kaat op mei 10, 2012 om 18:46

EVA MOUTON

zakkenrollers

beeld — Upper 8-P op januari 31, 2011 om 14:32
Zakkenrollers

Zich moeten schamen! En het toch niet doen...

Cartoon

beeld — Kaat op januari 4, 2011 om 15:38

GUUR

Schaammeisje

beeld — Stijn op december 12, 2010 om 18:43

MARLENE DUMAS

Het zotte Geweld

beeld,vragen & opdrachten — Kaat op december 2, 2010 om 18:12

RIK WOUTERS

_____________________________________________________

> Wat ging hieraan vooraf? Waar haalt ze haar energie vandaan? Waarom is ze zo uitgelaten? Hoe oud is ze?

>> Zet muziek op en beweeg — schaamteloos!

Big man

beeld,vragen & opdrachten — Kaat op november 30, 2010 om 00:01

RON MUECK

_____________________________________________________

> Herken je deze houding? Zit of zat jij ook wel eens zo in een hoekje weggedoken?

>> Bedenk wie of wat deze reus (2m03 x 1m20 x 2m04) in een hoekje duwt…

Shameless

beeld,vragen & opdrachten — Kaat op november 3, 2010 om 23:11

_____________________________________________________

> Zowel in België, Nederland als Engeland is deze reclamecampagne aangeklaagd wegens ‘vrouwonvriendelijk’. Wat vind jij?

>> Draai de rollen eens om & knutsel een mannelijke versie in elkaar…

Ze bloost ervan

beeld — Kaat op oktober 10, 2010 om 22:34

RAPHAËL DE BOIS

Onzichtbaar

beeld,vragen & opdrachten,web — Kaat op september 14, 2010 om 23:20

BRIEFGEHEIMEN

_____________________________________________________

> Op welke momenten zou je liever onzichtbaar willen zijn? En wanneer zou je graag in een opvallend fluorescerend pakje willen rondlopen?

>> In ‘Extreem luid & ongelooflijk dichtbij’ (J.S. Foer) vindt het hoofdpersonage Oskar een onzichtbare slaapzak uit waarin hij zichzelf kan verstoppen als hij er even niet wil zijn. Bedenk zelf een uitvinding die je onzichtbaar kan maken als je daar nood aan hebt…

Litteken

beeld,vragen & opdrachten — Kaat op mei 10, 2010 om 22:04

JAN OPDEKAMP

_____________________________________________________

> Littekens: taboe of trots? Discussieer.

>> Maak een schatkaart van je eigen (kleine) littekens met foto’s, omstandigheden en anekdotes erbij…

Kleine voeten

beeld,vragen & opdrachten,web — Kaat op april 27, 2010 om 09:09

BRIEFGEHEIMEN

_____________________________________________________

> Ooit al eens bewust te grote/kleine schoenen gekocht? Waarom???

>> Ga eens op zoek naar je eigen kinderschoentjes…

Sprakeloos

beeld,vragen & opdrachten,web — Kaat op april 26, 2010 om 23:18

BRIEFGEHEIMEN

_____________________________________________________

> Wanneer heb jij laatst je schoenen bestudeerd omdat je met je mond vol tanden stond?

>> Lees ook eens Spraakgebrek & vergelijk…

Nagewezen

beeld — carlos op april 20, 2010 om 09:48

Verlegen

beeld — Kaat op april 13, 2010 om 09:20

Jongetje in de afgelegen Tibetaanse Khamvallei ziet voor het eerst een camera.

HAN HAGENS (2006)

Handen

beeld — carlos op april 5, 2010 om 11:58

VERGONHA

beeld — carlos op maart 20, 2010 om 14:09

Volgende pagina »
© 2017 | SCHAAMTE.BE | Kaat Haest