Schaamte, de meest menselijke emotie

video — Kaat op februari 15, 2010 om 23:14

Je ergens voor schamen is een rotgevoel. Maar schaamte is volgens Darwin ook de meest menselijk emotie en Darwin kan het weten want hij is vandaag jarig. Psycholoog Joost Baneke schreef een boek over schaamte: ‘Waarom vrouwen zich meer schamen dan mannen. Over psychologie, criminaliteit en cultuur.’ In het Wetenschapscafé vertelt hij over de functie van schaamte en of schaamte een lichamelijk of psychisch verschijnsel is.

Filmpje Wetenschapscafé van 15/02/’10 over schaamte

Waarom vrouwen zich meer schamen dan mannen

tekst — Kaat op januari 12, 2010 om 20:47

Schaamte is een gevoel waarmee veel mensen moeite hebben en dat ze het liefst – uit schaamte? – zouden vergeten. Veel mensen hebben het met psychologen, psychotherapeuten en psychiaters over schaamte. Dikwijls begrijpelijk, omdat intense schaamte een enorme handicap kan zijn in het contact met andere mensen.
In ‘Waarom vrouwen zich meer schamen dan mannen’ wordt met behulp van visies vanuit de psychologische praktijk, literatuur, filosofie, geschiedenis, cultuur en religie een beeld geschetst van deze, volgens Darwin, meest menselijke emotie. Er wordt gekeken naar de biologische verschillen, de functie of waarde van schaamte en of schaamte een lichamelijk of psychisch verschijnsel is.
Uit wetenschappelijk onderzoek van de afgelopen twintig jaar weten we inmiddels dat er sterke verbanden zijn tussen een teveel aan schaamte en depressies, pathologische angst, eetstoornissen en tal van andere problemen. Omgekeerd zijn er aanwijzingen dat een gebrek aan schaamte leidt tot een grotere kans op egoïsme, geweld en crimineel gedrag.

De titel deed me denken aan de reeks van Allan en Barbara Pease (o.a. ‘Waarom mannen liegen en vrouwen altijd schoenen kopen’), maar dit boek graaft – gelukkig – een stuk dieper. Het is herkenbaar en vlot geschreven, met concrete voorbeelden en getuigenissenen, én daarnaast ook stevig wetenschappelijk onderbouwd.

Baneke benadrukt doorheen zijn boek de verscheidenheid van de emotie ‘schaamte’: van het vijgenblad van Adam en Eva, over de hybris van de Grieken, tot de macht van Hitler.

“Er zijn verschillende ingangen mogelijk om het schaamtesysteem in werking te zetten: door een externe beschamende stimulus, door een hormonale verandering, door een fantasie over iets schaamtevols, mogelijk door een depressie, en nog diverse varianten. Mijn conclusie is dan ook dat we niet alleen moeten kijken naar de overeenkomsten tussen al die verschijnselen alsof er slechts één type schaamte of schaamtesysteem zou bestaan, maar dat het nodig is om juist de variaties in kaart te brengen.” (p.157)

JOOST BANEKE

© 2017 | SCHAAMTE.BE | Kaat Haest